۳۰ مهر ۱۳۹۶

اشتراك مطالب

اشتراک rss مطالب

اشتراک توسط ایمیل:

مديريت انرژي
بايگاني موضوعي
بایگانی ماهانه

شرح فرآيند واحدهاي عملياتي فازهای ۱ و ۲

واحدهاي تقطير ۰۱ و ۳۱ (CDU 01 & 31 و VDU 01)
نخستين مرحله پالايش نفت خام، تقطير در فشار جو است كه برشهاي اصلي نفت خام را از يكديگر جدا مي كند. شركت پالايش نفت امام خميني (ره) شازند داراي دو واحد تقطير يكي با ظرفيت ۱۷۵ هزار بشكه در روز و ديگري با ظرفيت ۸۰ هزار بشكه در روز مي باشد كه وظيفه تفكيك محصولات اصلي از نفت خام سنگين را كه مخلوطي از نفت خام چند حوزه نفتي مي باشد به عهده دارند.
محصولات اين واحدها عبارتند از:
گاز، گاز مايع، بنزين خام سبک و سنگین، نفتاي مخلوط، نفت سفيد، نفت گاز سبک و سنگین، خوراک واحد آیزوماکس و همچنین باقيمانده اتمسفريك و خلأ بعنوان بخش عمده اي از نفت خام ورودي كه به محصول تبديل نشده است. لازم به ذکر است باقیمانده برج تقطير درگذشته تنها به مصرف سوخت مي رسيد ولي امروزه، با اجراي طرح توسعه زمينه لازم براي تبديل اين بخش به محصولات با ارزشي نظير بنزين و ديزل فراهم آمده است.

واحدهاي تصفيه نفتا و بنزين ۰۲ و ۱۲ (NHT 1 & 2)
اين شركت داراي دو واحد تصفيه نفتا يكي با ظرفيت ۲۲۰۰۰ بشكه در روز نفتاي سنگين و ديگري با ظرفيت ۳۳۰۰۰ بشكه در روز نفتاي سبك و سنگين مي باشد. نفتاي استحصال شده از نفت خام در واحد تقطير كه داراي گوگرد بوده و درجه آرام سوزي پائين دارد، در اين واحدها توسط گاز هيدروژن و در مجاورت كاتاليزور نيكل-موليبدن تصفيه شده و مواد گوگرددار آن به صورت گاز سولفيد هيدروژن جدا مي شود. محصول اصلي واحد ۰۲ نفتاي سنگين بدون گوگرد است كه جهت افزايش عدد اكتان به قسمت تبديل كاتاليستي ارسال مي گردد و محصول واحد تصفيه نفتاي ۱۲ نفتاي سبك و سنگين بدون گوگرد مي باشد كه نفتاي سنگين بدون گوگرد است كه جهت افزايش عدد اكتان به قسمت تبديل كاتاليستي ارسال مي شود و نفتاي سبك بدون گوگرد آن نیز جهت حذف آلاینده بنزن و خطي نمودن مقداري از هيدروكربن هاي آن و افزايش عدد اكتان به واحد ايزومريزاسيون فرستاده مي شود.

واحد تبديل كاتاليستي افزايش اكتان ۰۲ و ۱۲ (OCT / CCR )
نفتاي سنگين تصفيه شده در اين واحدها تحت دما و فشار معين در چهار راكتور در مجاورت كاتاليزور پلاتين دار، براثر فعل و انفعالات شيميايي تغيير ساختار داده و به تركيبات با عدد اكتان ۱۰۰ تبديل مي شوند (پلاتفرميت- ريفرميت). در كنار توليد محصول اصلي، دو محصول جانبي گاز مايع و هيدروژن نيز توليد مي شوند. پلاتفرميت حدودا ۳۵ درصد از كل بنزين يورو ۴ پالايشگاه است. واحدهاي تبديل كاتاليستي در اين شركت مجهز به دستگاه احياء مداوم كاتاليست مي باشند.

واحد كاهش گرانروي ۰۳ (Visbreaker)
این واحد دارای ظرفيت ۲۷۳۰۰ بشكه در روز ته مانده برج تقطیر در خلأ می باشد. در این واحد طی فرایند شکست حرارتی، مولکولهای سنگین موجود در ته مانده خلأ شکسته شده و به محصول تار که دارای گرانروی پایین تری است تبدیل می گردد. این فرایند به کاهش مصرف محصولات میان تقطیر برای تنظیم گرانروی نفت کوره کمک می نماید. سایر محصولات این واحد بنزین نامرغوب و گازهای سوختی می باشند که به مصرف سوخت پالایشگاه می رسند.

واحد تصفيه هيدروژني نفت سفيد ۰۴ ( KHT )
اين واحد با ظرفيت حدود ۳۱۵۰۰ بشكه در روز، نفت سفيد توليدي در واحدهاي تقطير و تصفيه هيدروژني باقيمانده سنگين را در مجاورت كاتاليست و حضور گاز هيدروژن در دمایC ° ۳۰۰ و فشارBar 50 تصفيه كرده و كليه ناخالصيهاي آن كه عمدتاً گوگرد و نيتروژن مي باشند گرفته
مي شود، بطوري كه محصول توليدي آن يعني سوخت جت دارای گوگرد كمتر از PPM20 می باشد. يكي از مزاياي مهم اقتصادي اين واحد پالايشي، امكان اختلاط محصول اصلي آن با ديزل توليدي پالايشگاه با استاندارد يورو ۴ و نيز استفاده از محصول فرعي واحد يعني نفتاي تصفيه شده با گوگرد كمتر از PPM 5 بعنوان خوراك واحد تبديل كاتاليستي بمنظور توليد بنزين مي باشد.

واحد گاز مايع ۰۵ (LPG Recovery)
گازهاي سبكي كه از مجموعه واحدهاي پالايشي توليد مي شود، مخلوطي از متان، اتان، پروپان، بوتان و پنتان است كه در اين واحد در اولين مرحله گازهاي متان و اتان از مخلوط گازي جدا شده و به مصرف سوخت در كوره هاي پالايشگاه مي رسند و در مرحله دوم گازهاي پروپان و بوتان و پنتان جداسازي و بطور جداگانه به مخازن كروي گاز مايع ارسال مي شوند. ظرفیت این واحد ۱۱۵۰۰ بشکه در روز می باشد.

واحد انحلال کاستیک ۰۵ (Caustic Dissolving Unit )
این واحد دارای ظرفیت ۶ تن کاستیک جامد در ۶ ساعت کاری بوده و خوراك آن کاستیک جامد و کاستیک ۵۰٪ مایع است. واحد مذکور کاستیک سودای مورد نیاز سایر واحدهای بهره برداری را با غلظت مناسب تامین می نماید.
محصولات این واحد کاستیک غلیظ ۴۰ درصد، کاستیک نیمه رقیق ۷/۱۸ درصد وکاستیک رقیق ۸/۲ درصد می باشد.

واحد هيدروكراكر يا آيزوماكس ۰۶ (HCU)
اين واحد با ظرفيت ۲۶۰۰۰ بشكه در روز و با استفاده از هيدروژن، خوراك سنگين دريافتي از واحد تقطير در خلاء را در مجاورت كاتاليست تحت فرآيند شكست مولكولي به محصولات با ارزشي نظير گاز مايع تثبيت نشده، بنزين خام سبك، بنزين خام سنگين، نفت سفيد، نفت گاز و آيزوريسايكل تبديل ميكند. واحد هيدروكراكر از اهميت زيادي برخوردار است زيرا علاوه بر تهيه محصولات نفتي مورد نياز، مقدار زيادي از حجم نفت كوره توليدي را كاهش مي دهد.

واحدهاي توليد كننده گاز هيدروژن ۰۷ و ۱۷ ( HPU)
اين شركت داراي دو واحد توليد هيدروژن يكي با ظرفيت ۵۰ ميليون فوت مكعب در روز و ديگري با ظرفيت ۱۳۵ ميليون فوت مكعب در روز مي باشد. در اين واحدها با استفاده از واكنش گاز طبيعي و بخار آب در دماي حدود ۸۰۰ درجه سانتي گراد هيدروژن مورد نياز ساير واحدهاي پالايشي توليد مي شود. پس از توليد گاز هيدروژن جهت افزايش درجه خلوص آن از سيستم جذب تدريجي ناخالصيها تحت فشار (PSA) استفاده مي شود كه امكان افزايش خلوص گاز هيدروژن تولیدی را تا ۹/۹۹ درصد فراهم مي نمايد. بخار آب فشار متوسط نیز از سایر محصولات این واحد می باشد.

واحد توليد ازت ۱۱ (Nitrogen )
اين واحد با استفاده از فرآيند تراكم، سرماسازي و توربين انبساطي (Cryogenic) نيتروژن را با درجه خلوص ۹۹۹/۹۹ ٪ از مخلوط هوا جدا مي كند که به مصارف واحد های عملیاتی می رسد.

واحد تصفيه هيدروژني ديزل ۱۳ (GHT)
اين واحد با ظرفيت ۵۳۰۰۰ بشكه در روز، ديزل توليدي در واحدهاي تقطير، شكست كاتاليستي بستر سيال و تصفيه هيدروژني باقيمانده سنگين را در مجاورت كاتاليست و حضور گاز هيدروژن تصفيه كرده و ضمن جداسازي تركيبات گوگرددار و نيتروژن دار از محصول ديزل، سبب افزايش راندمان سوخت در موتورهاي ديزلي و كاهش چشمگير ميزان آلودگي سوخت ديزل به حداقل مقدار استاندارد مي گردد. با بهره برداري از اين واحد امكان توليد محصول ديزل با استاندارد يورو ۴ و با گوگرد كمتر از PPM50 فراهم شده است. اين واحد داراي بزرگترين راكتور كاتاليستي واحدهاي پالايشي كشور به وزن ۱۴۵۰ تن و با گنجايش حدود ۶۰۰ تن كاتاليست مي باشد كه در آن واكنش هاي مربوط به زدايش گوگرد و نيتروژن در دماي ° C 350 و فشار bar 100 از محصول ديزل انجام مي شوند. نفتای تثبیت نشده نیز از محصولات جانبی این واحد است.

واحد تصفيه باقيمانده سنگين نفت خام ۱۴ (RCD)
براي اولين بار در ايران واحد تصفيه هيدروژني محصول تحتاني برجهاي تقطير اتمسفريك و خلأ، با ظرفيت ۶۹۰۰۰ بشكه در روز و به منظور كاهش ميزان گوگرد، نيتروژن، باقيمانده كربن CCR و فلزات موجود در محصول سنگين واحد، طراحي و ساخته شده است و در واقع با ساخت اين واحد زمينه لازم براي تبديل نفت كوره سنگين به بنزين و محصولات سبك‌تر فراهم گرديده است. اين واحد داراي دو بخش راكتورهاي تصفيه و بخش تفكيك بوده كه بخش راكتورها، داراي دو رديف موازي مي باشد و هر رديف از راكتورها داراي ۵ راكتوراست كه مي تواند بصورت مجزا در سرويس قرار گرفته و با مجموع ۳۰۰۰ مترمكعب كاتاليست (در ۱۰ راكتور) وظيفه تصفيه را انجام  دهد. دراين راكتورها تحت دماي ° C 400 و فشار Bar 204 كه در واقع بالاترين فشار كاركرد در كل واحدهاي پالايشي می باشد، فرآيند هاي تصفيه هيدروژني باقيمانده سنگين نفت خام انجام مي گیرد. محصول اصلي اين واحد باقيمانده سنگين تصفيه شده جهت تامين خوراك واحد RFCC مي باشد و ديزل و نفتا نيز از محصولات جانبي اين واحد بوده كه به واحدهاي تصفيه هيدروژني ارسال می گردد.

واحد شكست كاتاليستي بستر سيال ۱۵ (RFCC)
اين واحد با ظرفیت ۹۴۳۷۰ بشكه در روز به منظور تبديل مخلوطی از نفت كوره تصفیه شده واحدهاي تقطير ۰۱ و ۳۱ در واحد RCD، گازوييل سنگين واحدهاي تقطير ۰۱ و ۳۱ و سلاپس واحد تقطير ۰۱ به محصولات سبكتر و با ارزش مانند گاز مايع، بنزين و ديزل سبك طراحي و ساخته شده است. در اين واحد از فرآيند شكست كاتاليستي بستر سيال استفاده شده و در حال حاضر بزرگترين واحد پالايشگاهي شكست كاتاليستي در كشور مي باشد. اين واحد به منظور توليد حداكثر بنزين طراحي گردیده است، بطوريكه قادر به توليد حدود ۸ ميليون ليتر بنزين با اكتان بالا مي باشد. اين بنزين پس از تصفيه هيدروژني در واحد CGH به عنوان بنزين يورو ۴ به بازار عرضه مي گردد. محصول دوم اين واحد گاز مايع مي باشد كه جهت توليد پروپيلن به واحد MEROX و PRU ارسال مي شود. ديزل LCO ارسالي به GHT و نفت كوره CSO ديگر محصولات اين واحد مي باشند. واحد RFCC از ۳ بخش اصلي تشكيل شده است:
۱- بخش واکنش – احیاء و گازهای حاصل از احتراق
۲- بخش تفکیک اصلی
۳- بخش غنی سازی گاز

واحد تصفيه گاز مايع ۱۶ (LPG MEROX)
اين واحد يكي از واحدهاي پائين دستي RFCC است كه وظيفه تصفيه و جداسازي سولفيد هيدروژن، مركاپتانها و ساير تركيبات گوگرددار را از محصول گاز مايع توليدي به عهده دارد. در اين واحد از محلول كاستيك جهت فرايند شيرين سازي گاز مايع استفاده مي شود و بطور همزمان فرايند اكسيداسيون مركاپتانها تحت واكنشهاي شيميايي كاتاليستي (MEROX) صورت مي گیرد. محصول اصلي اين واحد گاز مايع تصفيه شده است که جهت تفكيك و جداسازي پروپيلن به واحد ۳۴ فرستاده مي گردد و محصول فرعي آن دي سولفايد اويل است كه بواسطه فرايند مراكس به ميزان كم توليد مي شود.

واحد تصفيه هيدروژني بنزين ۳۲ (CGH)
بنزين توليد شده در واحد RFCC داراي مقاديري تركيبات اشباع نشده اولفيني و دي اولفيني است كه در صورت وجود در بنزين نهايي تشكيل صمغ خواهند داد. لذا واحد تصفيه بنزين با ظرفيت ۵۰۰۰۰ بشكه در روز براي اشباع كردن تركيبات دي الفيني و كاهش ميزان گوگرد تا رسيدن به استاندارد پايه يورو ۴ طراحي و ساخته شده است. محصولات خروجي اين واحد بنزين سبك تصفيه شده (LCG) و بنزين سنگين تصفيه شده (HCG) داراي درجه آرام سوزي ۹۵ و ۹۰ و ميزان گوگرد كمتر از PPM 80 مي باشد. پنجاه درصد از كل بنزين يورو ۴ پالايشگاه امام خمینی در اين واحد توليد مي شود. اين واحد براي اولين بار در ايران راه اندازي شده و داراي دو بخش است:
بخش اول (SHU) : اشباع تركيبات دي اولفينی
بخش دوم(HDS) : فرايندهاي تصفيه هيدروژني
گازهای سوختی نیز محصول جانبی این واحد به شمار می رود.

واحد ايزومريزاسيون ۳۳ (Isomerization)
اين واحد با ظرفيت ۸۵۰۰ بشكه در روز و براي اولين بار با دانش فني داخلي كه توسط پژوهشگاه صنعت نفت ارائه شده، طراحي و ساخته شده است. هدف از اين واحد توليد و تبديل نفتاي سبك عاري از گوگرد با عدد اكتان كمتر از ۷۰ در يك راكتور كاتاليستي با كاتاليزور پلاتين بر پايه زئوليت به بنزين آيزومريت بر پايه پارافينهاي شاخه دار با عدد اكتان طراحي ۸۶ و با كيفيت بسيار عالي كه اصطلاحاً به بنزين سبز معروف شده، مي باشد. بنزين توليدي اين واحد فاقد هر نوع بنزن و آروماتيك بوده و عمدتا شامل تركيبات پارافيني شاخه دار است و به همين دليل مي تواند با هر نسبتي با ساير بنزين هاي توليدي پالايشگاه مخلوط گردد.
آيزومريت حدود ده درصد حجمي از كل بنزين يورو ۴ پالايشگاه امام خميني را به خود اختصاص مي دهد. محصول دیگر این واحد گاز مایع می باشد.

واحد بازيافت پروپيلن ۳۴ (PRU)
اين واحد نيز از واحدهاي پائين دستي RFCC است كه جداسازي پروپيلن را از گاز مايع تصفيه شده در واحد مراكس بر عهده دارد. پروپيلن توليدي اين واحد از نوع پليمر گريد با درصد خلوص بيش از ۵/۹۹ درصد است. لازم به ذكر است تنها پالايشگاهي كه توان توليد پروپيلن گريد پليمري را دارد پالايشگاه امام خميني مي باشد. ساير محصولات توليدي اين واحد پروپان و بوتان/بوتیلن است كه در مخلوط گاز مايع استفاده مي گردد. همچنین این واحد دارای بلند ترین برج پالایشگاهی کشور با ارتفاع حدود ۱۰۰ متر است.

واحدهاي تصفيه گاز و آب ترش ۰۸ و ۱۸ (AMN & SWS)
گازهاي حاصل از كليه واحدهاي پالايشگاه كه حاوي گازهاي اسيدي سولفيد هيدروژن است، ابتدا بايد در اين واحد مورد تصفيه قرار گيرند. بدين ترتيب كه در برجهاي جذب كننده كه در فشارهاي مختلف در سرويس هستند، گازهاي سولفيد هيدروژن توسط محلول دي گلايكول آمين (۰۸) و دي اتانول آمين‌ (۱۸) جذب و گازهاي تصفيه شده از بالاي برجها خارج مي شوند. گازهاي تصفيه شده با توجه به فشار عملياتي برج جذب به عنوان سوخت گازي پالايشگاه مورد استفاده قرار مي گيرد. در برج احياء، گازهاي سولفيد هيدروژن كه جذب محلول آمين گرديده در اثر حرارت از آن جدا و جهت توليد گوگرد به واحد گوگردسازي ارسال مي گردد.
در واحد تصفيه آب ترش، آمونياك و سولفيد هيدروژن موجود در آبهاي فرايندي، توسط دو برج جدا شده و آب تصفیه شده جهت استفاده در بخش نمك زداي واحد تقطير ارسال مي شود. گازهاي سولفيد هيدروژن و آمونياك خروجي از واحد جهت توليد گوگرد به واحد گوگردسازي ارسال و مازاد آن در كوره آشغال‌سوز سوزانده مي شوند.

واحدهاي توليد و جامد سازي گوگرد ۰۹ و ۱۹
خوراك اين واحدها گاز سولفيد هيدروژن كه از واحدهای تصفيه گاز با آمين بدست مي آيد و گازهاي خروجي واحدهای آب ترش است. در اين واحدها به روش فرايند كلاوس گوگرد توليد مي شود. خوراك واحد ابتدا در يك كوره مخصوص در حرارت بالاي ۱۱۰۰ درجه سانتيگراد تحت تبديل حرارتي قرار گرفته و سپس در مجاورت كاتاليزور در يك راكتور دو مرحله اي به گوگرد مذاب آزاد تبديل شده و پس از تبديل به گوگرد جامد به بازار عرضه مي شود. واحد ۰۹ که دارای ظرفیت روزانه ۶۰ تن می باشد به همراه واحد ۱۹ با ظرفیت ۶۴۰ تن در روز گوگرد را با استفاده از سيستم پرك سازي و گرانول با خلوص بالای ۵/۹۹ توليد مي نمايند.

واحد توليد سوخت ۲۳ (Fuel Oil and Fuel Gas Unit )
این واحد تأمین و توزیع سوخت مورد نیاز واحدها را از طریق شبکه سوخت پالایشگاه انجام  می دهد. سوخت مصرفی کوره های واحدها از ۴ منبع شامل گاز طبیعی وارداتی، گاز سوخت تولیدی واحدهای پالایشی، گاز مایع اضافی پالایشگاه و سوخت مایع تامین می شود.

واحد مخازن خوراک و فرآورده ۲۰ (Off Site Tankage Unit)
در این واحد عملیات ذخیره سازی خوراک، محصولات تولیدی و فرآورده های میانی و همچنین اختلاط و انتقال آنها انجام می گیرد. مجموع مخازن موجود در این واحد ۱۱۵ مخزن و مجموع فضای ذخیره سازی شرکت پالایش نفت امام خمینی شازند بيش از ۱۰ میلیون بشکه (ظرفيت اسمي) مي باشد.

واحد بارگیری گاز مایع و پروپیلن ۳۰ و ۸۹ (LPG & Propylene Loading)
گاز مايع از مخازن بارگيري توسط پمپ به محل بازوهاي بارگيري جهت توزيع ارسال مي گردد. واحد بارگيري گاز مايع در منطقه بارگيري داراي ۶ رديف، هر كدام مجهز به دو عدد بازوي بارگيري جديد جهت كاميون و چهار رديف دوتايي جهت بارگيري با قطار مي باشد. ظرفیت ذخيره سازي اين بخشm3 6600 و دبی طراحی بارگیری آن m3/h 620 است.
واحد بارگیری پروپیلن نيز با چهار بازوی بارگیری دارای تجهیزات ذخیره سازی با ظرفیت m3 8605 و دبی طراحی بارگیری m3/h 1230 می باشد.